واکاوی نقش سرمایه معنوی بر اشتیاق شغلی با نقش میانجی تاب‌آوری و تعدیل‎گری گروه خونی در بین کارکنان ادارۀ کل آموزش و پرورش شهر شیراز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

2 کارشناسی ارشد مدیریت، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

3 دانشجوی دکتری دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، ایران

10.30471/rsm.2025.11533.1520

چکیده

چکیده گسترده
مقدمه و اهداف:: در جامعه مدرن، کارمندان معمولاً زمان زیادی را در محل کار می‌گذرانند و در آنجا با چالش‌های کاری فراوانی روبه‎رو می‌شوند. اشتیاق شغلی به‌عنوان «یک حالت ذهنی مثبت، رضایت‌بخش و مرتبط با کار که با قدرت، فداکاری و جذب مشخص می‌شود» تعریف می‌شود. بسیاری از مطالعات تشخیص داده‌اند که داشتن کارمندانی که در کار خود مشارکت دارند، مهم است. بنابراین، اشتیاق شغلی در چند سال گذشته به یک موضوع مهم تبدیل شده است. این مفهوم از حوزه رفتار سازمانی سرچشمه گرفته است. در سال‌های اخیر، در تحقیقات مدیریت نیز به‌طور قابل‌توجهی توسعه یافته است. افزون براین، در حال حاضر، کارمندان معمولاً با فشار زیادی روبه‎رو هستند و بسیاری صرفاً برای دریافت حقوق، کار خود را انجام می‌دهند، بدون اینکه از کار لذت ببرند و احساس موفقیت کنند. در این زمینه، سرمایه معنوی به‌تدریج توجه محققان را به خود جلب کرده است. با مطرح کردن چهارچوب مفهومی سرمایه معنوی در خط مقدم مدیریت، مطالعات معنویت و دین از طریق یک رویکرد میان‌رشته‌ای نشان داد که این موضوع، موضوعی جدید است. ازاین‎رو، هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر سرمایه معنوی بر اشتیاق شغلی با میانجی‎گری تاب‌آوری و تعدیل‎گری گروه خونی می‌باشد.
روش: این مطالعه به‌لحاظ هدف، کاربردی می‌باشد و از نظر روش اجرا، پیمایشی از نوع همبستگی است. جامعۀ آماری در پژوهش حاضر کارکنان اداره کل آموزش و پرورش شیراز است که با بهره‎گیری از جدول مورگان و با استفاده از روش نمونه‎گیری تصادفی ساده تعداد 103 نفر در نواحی چهارگانه اداره کل آموزش و پرورش شیراز به‌عنوان اعضای نمونه آماری انتخاب شده است. به‌منظور بررسی روایی محتوایی، پرسش‌نامه‌های استاندارد قبل از اجرا با استفاده از نظرات استادان گروه مدیریت دولتی بررسی شد. به‌منظور بررسی روایی صوری پرسش‌نامه‎های مذکور توسط 10 نفر از جامعه آماری پژوهش تکمیل شد. برای تعیین رابطه علّی بین متغیرها، تحلیل‌های آماری با استفاده از روش معادلات ساختاری و با استفاده از نرم‌افزار SPSS26 و SMART– PLS3 انجام ‌شده است. گفتنی است برای بررسی نرمال بودن مؤلفه‌های ابعاد الگو از آزمون کلموگروف اسمیرنوف استفاده شد. متغیر اشتیاق شغلی و گروه خونی غیرنرمال و متغیر سرمایه معنوی و تاب آوری وضعیت نرمال داشتند. ازاین‎رو، استفاده از مدل‎سازی معادلات ساختاری به‌ویژه نرم افزار حداقل مربعات جزئی هم برای متغیرها با توزیع داده نرمال و هم برای متغیرها با توزیع داده غیرنرمال مناسب است؛ زیرا حساسیتی به نرمال و غیرنرمال بودن متغیرها ندارد.
نتایج: نتایج حاصل از یافته‌های این پژوهش نشان داد که سرمایه معنوی اثر معناداری بر تاب‌آوری دارد. اثر معنادار تاب‌آوری بر اشتیاق شغلی نیز مورد تأیید واقع شده است. افزون‌براین، اثر میانجی تاب‌آوری نیز در رابطه سرمایه معنوی و اشتیاق شغلی نیز تأیید شد. سرانجام، مشخص شد که گروه خونی در رابطه سرمایه معنوی و اشتیاق شغلی اثر تعدیل‎کنندگی دارد.
بحث و نتیجه‎گیری: اگرچه سهم اصلی این مطالعه در ادبیات مربوط به اشتیاق شغلی است، ما همچنین، این نظریه را مطرح می‌کنیم که سرمایه معنوی می‌تواند به‌تدریج به اشتیاق شغلی منجر شود. بنابراین، همچنین، این مطالعه با نشان دادن اشتیاق شغلی به‌عنوان یک پیامد سرمایه معنوی، به ادبیات رو به رشد سرمایه معنوی کمک می‌کند. پیشنهاد می‌شود که سازمان‌ها بر روی توسعه برنامه‌های آموزشی و مشاوره‌ای متمرکز شوند که به تقویت سرمایه معنوی و تاب‌آوری کارکنان کمک کند تا در نهایت به بهبود کیفیت کار و افزایش رضایت شغلی منجر شود.
تقدیر و تشکر: بدین وسیله از تمامی افرادی که در تکمیل پرسش‎نامه همکاری نمودند و به ویژه از دست‎اندرکاران این نشریه قدردانی می‎کنیم.
تعارض منافع: هیچ تعارض منافعی در این مطالعه اعلام نمی‎شود..

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Investigating the Role of Spiritual Capital on Work Engagement with the Mediating Role of Resilience and Moderation of Blood Group among Employees of the General Directorate of Education in Shiraz

نویسندگان [English]

  • Abbasali Rastgar 1
  • Babak Moradi 2
  • Hamed Dayyani 3
1 Professor, Faculty of Economics, Management and Administrative Sciences, Semnan University, Semnan, Iran
2 MSc in Management, Faculty of Economics, Management and Administrative Sciences, Semnan University, Semnan, Iran
3 Ph.D candidate, Faculty of Economics, Management and Administrative Sciences, Semnan University, Semnan, Iran
چکیده [English]

Extended Abstract
 
Introduction and Objectives: In modern society, employees usually spend a lot of time at work and face many work challenges there. Job engagement is defined as “a positive, satisfying, and work-related state of mind characterized by energy, dedication, and absorption.” Many studies have recognized that it is important to have employees who are engaged in their work. Therefore, job engagement has become an important topic in the past few years. The concept originated from the field of organizational behavior. In recent years, it has also been significantly developed in management research. In addition, currently, employees usually face a lot of pressure and many do their work simply to get paid, without enjoying the work and feeling successful. In this context, intellectual capital has gradually attracted the attention of researchers. By bringing the conceptual framework of spiritual capital to the forefront of management, studies of spirituality and religion through an interdisciplinary approach have shown that this is a new topic. Therefore, the aim of the present study is to investigate the effect of spiritual capital on job engagement with the mediation of resilience and the moderation of blood type.
Method: This research is applied in terms of purpose and is descriptive-correlational in terms of implementation. The statistical population in the present study is the employees of the General Directorate of Education of Shiraz. Using the Morgan table and simple random sampling method, 103 people were selected as members of the statistical sample in the four districts of the General Directorate of Education of Shiraz. In order to examine the content validity, the standard questionnaires were reviewed before implementation using the opinions of professors of the Public Administration Department. In order to examine the face validity, the aforementioned questionnaires were completed by 10 people from the research statistical population, and after conceptual editing of some of the questions, the measurement tool had face validity. To determine the causal relationship between variables, statistical analyses were performed using the structural equation method and SPSS26 and SMART-PLS3 software. It is worth noting that, to examine the normality of the model dimension components, the Kolmogorov-Smirnov test was used. The variables of job enthusiasm and blood type were abnormal, and the variables of spiritual capital and resilience were normal. Therefore, the use of structural equation modeling, especially partial least squares software, is appropriate for both variables with normal data distribution and variables with non-normal data distribution, because it is not sensitive to the normality or non-normality of the variables.
Results: The results of this study showed that spiritual capital has a significant effect on resilience. The significant effect of resilience on work engagement has also been confirmed. The mediating effect of resilience on the relationship between spiritual capital and work engagement was also confirmed.
Discussion and Conclusion: Although the main contribution of this study to the literature is on job engagement, we also propose that spiritual capital can gradually lead to job engagement. Therefore, this study also contributes to the growing literature on spiritual capital by demonstrating job engagement as a consequence of spiritual capital. It is suggested that organizations focus on developing training and consulting programs that help strengthen employees’ intellectual capital and resilience, ultimately leading to improved work quality and increased job satisfaction.
Acknowledgements: We would like to express our gratitude to all those who participated in completing the questionnaire, especially to those involved in this publication.
Conflict of interest: No conflict of interest is declared in this study.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Resilience
  • Work Engagement
  • Blood Type
  • Spiritual Capital

مراجع

ادیبی‎نیا، علی (1402). مرور نظام‎مند رهبری معنوی و بهره‎وری سرمایه انسانی؛ کلید موفقیت و رشد سازمانی. فصلنامه مطالعات دین، معنویت و مدیریت، 10(19)، 143-174.  10.30471/RSM.2024.9939.1325
آریانپور، سرو. خلیلی، محمدرضا و باقری، هادی (1402). تأثیر معنویت بر اشتیاق شغلی معلمان تربیت‎بدنی با نقش میانجی فضیلت شغلی. مدیریت منابع انسانی در ورزش. 11(1)، 191-207.  https://doi.org/10.22044/shm.2024.13522.2575
اصلانی، فرشید. بهمنی، اکبر، محمدی، مهدی (1401). بررسی تأثیر سرمایه‎های مذهبی بر اشتیاق شغلی با نقش میانجی معنویت در محیط کار (مورد مطالعه: کادر درمان بیمارستان‎های دانشگاه علوم پزشکی اصفهان). پاسداری فرهنگی انقلاب اسلامی، 12(26)، 169-190.  20.1001.1.2717087.1401.12.26.6.6
بنیسی، پریناز (1403). ارائه مدل اشتیاق کاری بر اساس استراتژی اقیانوس آبی و تاب‎آوری سازمانی با میانجی خودکارآمدی شغلی در مدیران مدارس غیردولتی. مدیریت پویا و تحلیل کسب و کار، 3(1)، 308-319. https://www.dmbaj.com/index.php/dmba/article/view/87
رستگار، عباسعلی، درویش، حسن، خلیلی، مینا و نوده فراهانی، مجید (1398). بررسی نقش سرمایۀ معنوی بر تاب‎آوری سازمانی، با تأکید بر میانجی‎گری جو اخلاقی. مدیریت سرمایه اجتماعی، 6(1)، 1-22. 10.22059/JSCM.2019.269691.1732
رستگار، عباسعلی، علیکرمی، سجاد و جباری، اقبال (1400). تأثیر مربی‎گری مدیریتی بر قصدترک‎شغل پرستاران شاغل در بخش‎های بیماران کرونایی: نقش میانجی اشتیاق شغلی و خودکارآمدی (مورد مطالعه: پرستاران یک بیمارستان نظامی). طب نظامی، 23(6)، 508-517. 10.30491/JMM.23.6.508
سواری، مصطفی. کشاورز، لقمان (1403). تدوین مدل ارتباطی سواد بدنی با انگیزش و اشتیاق شغلی معلمان تربیت بدنی ایران. مطالعات مدیریت رفتار سازمانی در ورزش، 11(2)، 65-84. https://doi.org/10.30473/fmss.2023.68347.2528
گل‎پرور، محسن، مصاحبی، محمدرضا، عابدینی، حسن، ادیبی، زهرا و عبدلی، فهیمه (1394). ساخت و اعتباریابی مقیاس سرمایه معنوی و بهزیستی معنوی سالمندان. فصلنامه اندازه‎گیری تربیتی، 6(19)، 125-145. 10.22054/jem.2015.1701
محمدآبادی، معصومه. کرد فیروزجائی، فهیمه (1404). ارائۀ مدل مؤلّفه‎های سرمایۀ معنوی در بین معلمان دوره اول مقطع ابتدایی (یک پژوهش کیفی). پژوهش در مطالعات برنامه درسی، 5(1)، 1-17.  10.48310/JCDR.2025.18746.1142
مؤمنی، حسین، و توکلی، عبدالله (1402). بررسی و تبیین سبک رهبری معنوی در سازمان از منظر قرآن. فصلنامه مطالعات دین، معنویت و مدیریت، 10(19)، 83-109.  .10.30471/RSM.2024.9433.1297
References
Abun, Damianus and Fredolin, Julian P. and Lazaro, Janette R. and Nicolas, Marlene T., Examining the Effect of Work Ethics on Work Engagement as Mediated by Generational Differences (December 6, 2023). Divine Word International Journal of Management and Humanities, 2(4) (2023), 502-525, Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=4655747.
Adibinia, A. (2023). Systematic Review of Spiritual Leadership and Human Capital Productivity; the Key to Organizational Success and Growth. Journal of Studies in Religion, Spirituality & Management, 10(19), 143-174. doi: 10.30471/rsm.2024.9939.1325. [In Persian].
Arianpour, S., Khalili, M. R. and bagheri, H. (2024). Effect of Spirituality on Job Enthusiasm of Physical Education Teachers with Mediating Role of Job Virtue. Human Resource Management in Sports, 11(1), 191-207. doi: 10.22044/shm.2024.13522.2575. [In Persian].
Aslani, F., Bahmani, A. and Mohammadi, M. (2023). Investigating the effect of religious capital on job motivation with the mediating role of spirituality in the workplace (Case study: Hospital staff of Isfahan University of Medical Sciences). Bi-Quarterly Journal of Cultural Guardianship of the Islamic, 12(26), 169-190. 20.1001.1.2717087.1401.12.26.6.6. [In Persian].
 
Banissi, Parenaz. (1403). Presenting a model of work engagement based on blue ocean strategy and organizational resilience mediated by job self-efficacy in private school administrators. Dynamic Management and Business Analysis, 3(1), 308-319. [In Persian].
Bredehorst, J., Krautter, K., Meuris, J., & Jachimowicz, J. M. (2024). The challenge of maintaining passion for work over time: A daily perspective on passion and emotional exhaustion. Organization Science, 35(1), 364-386. DOI: 10.1287/orsc.2023.1673.
Connor, K. M., & Davidson, J. R. T. (2003). Development of a new resilience scale: The Connor-Davidson Resilience Scale (CD-RISC). Depression and Anxiety, 18(2), 76–82. doi:10.1002/da.10113
Gao, X., Zhao, T., Du, M., Hao, R., & Wang, L. (2024). Relationship between emotional intelligence, occupational well-being, and work engagement among chinese clinical nurses. Asian Nursing Research, 18(3), 253-259. DOI: 10.1016/j.anr.2024.07.003.
Gümüştekin, G., & Büyük, Ö. (2017). Organizational Behavior and Socio-Biological Approach. Uluslararası Turizm Ekonomi ve İşletme Bilimleri Dergisi, 1(1), 56-67.‏ https://dergipark.org.tr/en/pub/ijtebs/article/379273
Hosseini, E. Doaei, Z. S. , Jamadi, A. and Yazdani, M. (2024). Examining the Effect of Resilience on Job Engagement with the Mediation of Psychological Empowerment and Job Burnout. Interdisciplinary Journal of Management Studies, 17(2), 475-490. doi: 10.22059/ijms.2023.349196.675404
Hur, G., Barry, D., Alford, K., Jagger, C., & Roberts, T. G. (2024). Why pursue a career in teaching agriculture?: Application of Self-Determination Theory and the Theory of Planned Behavior. Journal of Agricultural Education, 65(2), 15-34. https://doi.org/10.5032/jae.v65i2.68
Ibrahim, B. A., & Hussein, S. M. (2024). Relationship between resilience at work, work engagement and job satisfaction among engineers: a cross-sectional study. BMC Public Health, 24(1), 1-10. DOI: 10.1186/s12889-024-18507-9.
Kolade, O., Egbetokun, A., Rae, D., & Hussain, J. (2020). Entrepreneurial resilience in turbulent environments: the role of spiritual capital. In Research handbook on entrepreneurship in emerging economies (pp. 354-372). Edward Elgar Publishing.‏ DOI: 10.4337/9781788973717.00028.
Kyriakopoulos, P., Herbert, K., & Piperopoulos, P. (2024). I am passionate therefore I am: The interplay between entrepreneurial passion, gender, culture and intentions. Journal of Business Research, 172, 114409. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2023.114409.
Lu, Y., Zhang, Y., Zhai, W., & Zhai, G. (2025). Understanding electric vehicle charging network resilience: Resilience curves and interpretable machine learning. Transportation Research Part D: Transport and Environment, 142, 104709. DOI: 10.1016/J.TRD.2025.104709.
Mantog, J. R. A., & Deriada, A. L. (2025). Social capital, structural capital, human capital, spiritual capital, and cooperative performance: A path model. EDITORIAL BOARD, 83.‏ DOI: 10.69721/TPS.J.2025.17.1.09
Marta, I. A., Supartha, I., Dewi, I. G. A. M., & Wibawa, I. (2021). Job enrichment, empowerment, and organizational commitment: The mediating role of work motivation and job satisfaction. The Journal of Asian Finance, Economics and Business, 8(1), 1031-1040. DOI: 10.13106/jafeb.2021.vol8.no1.1031.
Mohammadabadi, M. and Kord Firuzjaea, F. (2025). Presenting a Model of Spiritual Capital Components among First-Grade Elementary School Teachers (A Qualitative Study). Journals of Research in Teacher Education Curriculum Studies, 5(1), 1-17. doi: 10.48310/jcdr.2025.18746.1142. [In Persian].
Moumeni, H., & Tavakkoli, A. (2023). Examining and Explaining the Style of Spiritual Leadership in the Organization From the Perspective of the Qur’an. Journal of Studies in Religion, Spirituality & Management, 10(19), 83-109. doi: 10.30471/rsm.2024.9433.1297. [In Persian].
Nwoko, J. C., Anderson, E., Adegboye, O. A., Malau-Aduli, A. E., & Malau-Aduli, B. S. (2025). From passion to pressure: exploring the realities of the teaching profession. Frontiers in Public Health, 13, 1505330. https://doi.org/10.3389/fpubh.2025.1505330.
Ojo, A. O., Fawehinmi, O., & Yusliza, M. Y. (2021). Examining the predictors of resilience and work engagement during the COVID-19 pandemic. Sustainability, 13(5), 2902.‏ DOI: 10.3390/SU13052902.
Okojie, G., Ismail, I. R., Begum, H., Ferdous Alam, A. S. A., & Sadik-Zada, E. R. (2023). The mediating role of social support on the relationship between employee resilience and employee engagement. Sustainability, 15(10), 1-15. https://doi.org/10.3390/su15107950
Oommen, S., & Muralivallabhan, T. V. (2025). Placing spiritual capital in sustainable development frameworks. Frontiers in Political Science, 7, 1540462. https://doi.org/10.3389/fpos.2025.1540462
Rastegar, A. , Darvish, H. , Khalili, M. and Nodeh Farahani, M. (2019). Investigating the Role of Spiritual Capital on Organizational Resilience: Emphasizing the Mediation of Ethical Climate. Social Capital Management, 6(1), 1-22. doi: 10.22059/jscm.2019.269691.1732. [In Persian].
Rastgar, A. , Alikarami, S. and Jabari, E. (2022). The Effect of Managerial Coaching on Turnover Intention Nurses Working in Corona Patient Departments: A Mediating Role of Work Engagement and Self-Efficiency among Nurses (Case Study: Nurses of a Military Hospital). Journal of Military Medicine, 23(6), 508-517. doi: 10.30491/JMM.23.6.508. [In Persian].
Reyes-Perez, M. D., Facho-Cornejo, J. L., Li-Vega, F. V., López-Ñiquen, K. E., Calonge-De la Piedra, D. M., Cabanillas-Palomino, R.,... & Fernández-Altamirano, A. E. F. (2025). The Impact of Subjective Well-Being on Sustainable Actions: Resilience as a Mediator Between Spirituality and Happiness in Future Environmental Engineers in Peru. Sustainability, 17(2), 708. https://doi.org/10.3390/su17020708.
Romero, M. A. (2022). The Relationship between Spirituality and Psychological Capital. Northcentral University.‏ DOI: 10.21859/mej-10387.
Savari, M. and Keshavarz, L. (2024). Developing Communication Model of Physical Literacy with Job Motivation and Job Enthusiasm of Iranian Physical Education Teachers. Organizational Behavior Management in Sport Studies, 11(2), 65-84. doi: 10.30473/fmss.2023.68347.2528. [In Persian].
Schaufeli,  W., Salanova , M., & Bakker, A? (2006). The measurement of engagement with a short questionnaire, A cross - national study, Educ Psychol meas, 66, 701 -716. http://doi:10.1177/0013164405282471
Scheffers, F., Moonen, X., & van Vugt, E. (2022). External sources promoting resilience in adults with intellectual disabilities: A systematic literature review. Journal of Intellectual Disabilities, 26(1), 227-243. https://doi.org/10.1177/1744629520961942
 
Wu, S. M. (2024). The Impact of Workplace Spirituality and Psychological Capital on Elementary School Teachers’ Motivation. Behavioral Sciences, 14(10), 881. https://doi.org/10.3390/bs14100881.
Wu, S. M. (2025). The relationships of workplace spirituality and psychological capital with work engagement among junior high school teachers. Behavioral Sciences, 15(1), 44. https://doi.org/10.3390/bs15010044.‏
Xu, J. (2024). Enhancing Student Creativity in Chinese universities: the role of teachers’ spiritual Leadership and the Mediating effects of positive psychological capital and sense of self-esteem. Thinking Skills and Creativity, 53, 101567. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2024.101567.
Xu, S., Lin, Z., He, M., & Wong, I. A. (2023). The perils of hospitality internship: a growth curve approach to job motivation change. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 35(2), 492- 511. DOI: 10.1108/IJCHM-12-2021-1525
Yıldızoğlu, H., & Cemaloğlu, N. (2023). Examination of the Relationship between Teachers’ Organizational Change Fatigue Levels and the Organizational Resilience Levels of Secondary Education Institutions. Kastamonu Education Journal, 31(2), 186-201. DOI: 10.24106/kefdergi.1271471.

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار