واکاوی برنامه‎ریزی مؤثر در مدیریت عملکرد سازمانی از منظر آموزه‎های اسلامی (چرایی، چیستی و چگونگی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای قرآن و علوم، گرایش مدیریت، جامعة المصطفی العالمیه، قم، ایران

2 استادیار پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، قم، ایران

3 دانشیار گروه مدیریت پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران

چکیده

چکیده گسترده
مقدمه و اهداف: «مدیریت عملکرد» به‌دلیل نقش اساسی آن در موفقیت سازمان برای دستیابی به اهداف هم از دیدگاه دانش مدیریت و هم از منظر آموزه‌های اسلامی چه در بُعد فردی و چه در بُعد سازمانی ابزار توانمندی است. برنامه‏‌ریزی که از اهم وظایف مدیریتی است و در رأس هرم آنها قرار دارد، یکی از مؤلفه‌‏های مهم و اساسی فرایند مدیریت عملکرد سازمانی می‏‌باشد؛ به‎گونه‏‌ای‌که مدیریت عملکرد سازمان بدون آن بی‌معناست. ازاین‌رو، اهمیت برنامه‏‌ریزی در سازمان‏‌های امروزی در ابعاد مختلف به‎ویژه در بعد عملکردی ‌انکارشدنی نیست؛ زیرا با توجه به محدود بودن منابع سازمان و متنوع و رو به افزایش بودن نیازهای آن، همۀ سازمان‎ها به‌دنبال صرف منابع محدود برای رفع نیازهای متنوع، به‌صورت بهینه، اثربخش و کارا هستند و این خواسته بدون یک برنامه‎ریزی دقیق و مؤثر در سازمان تحقق پیدا نخواهد کرد؛ اما اینکه این برنامه‏‌ریزی مؤثر، چه نوع برنامه‏‌ریزی است و چگونه باید طراحی و اجرا ‏شود، موضوعی است که فهم آن مهم است و براساس جستجوی صورت گرفته، چندان تحقیق مستقل نیز در این زمینه از منظر آموزه‏‌های اسلامی صورت نگرفته است. و هدف اصلی از انجام این تحقیق، روشن نمودن همین موضوع از این منظر است. بنابراین، با توجه به تأثیرپذیری برنامه‌‏ریزی از ارزش‎های حاکم بر سازمان ، چیستی برنامه‏‌ریزی مؤثر در مدیریت عملکرد سازمانی از منظر آموزه‌‏های اسلامی و چگونگی طراحی و اجرا آن از این منظر، مسئله اصلی این پژوهش بوده است.
روش: این پژوهش با روش ترکیبی اجتهادی−تحلیلی انجام شده است. توضیح اینکه پس از طرح پرسش‏‌های اصلی و فرعی تحقیق، به بررسی مبانی نظری موضوع پرداخته شده و سپس با توجه به اینکه از نظر اندیشمندان اسلامی، پذیرفته‌‏ترین روش تحقیق در منابع دینی، برای استنباط احکام الهی، «روش اجتهاد» است و می‏توان آن را به‎گونه‌‏ای توسعه داد که در علوم انسانی و دانش مدیریت نیز کاربرد داشته باشد، از این روش استفاده شد و با بررسی منابع تحقیق، مستندات دینی مرتبط با موضوع تحقیق شناسایی شده است و در نهایت، برای دسته‎بندی و تجزیه‌و تحلیل مفاهیم داده‌‏ها، مضمون‌گیری از مفاهیم و درنتیجه رسیدن به یک نظریه، از روش تحلیل مضمون استفاده و تجزیه‌و تحلیل مفاهیم و مضامین تحقیق، با این روش در پنج گام انجام شده است. و در مرحله آخر با تدوین گزارش تحقیق، شبکه مضامین تشکیل و طراحی شده است.
یافته‌‏ها: تحقیق با دستیابی به سه دسته مضامین توصیفی (247 مضمون)، تفسیری (74مضمون) و رابطه‏‌ای (5مضمون) نشان می‏‌دهد که «برنامه‌‏ریزی جامع» به‌عنوان برنامه‌‏ریزی مؤثر در مدیریت عملکرد سازمانی، ضمن ضروری بودن آن عقلاً و نقلاً و نیز مفید بودن آن از حیث مقابله با کمبودها، استفاده بهینه از منابع و ایمنی از پیشیمانی، از منظر آموزه‏‌های اسلامی چیزی است که باید در قالب برنامه‏‌ریزی الهی انجام شود و مبتنی بر اصول سیزده‏‌گانه‏‌ای (تبعیت، دقت و ظرافت، تفکر و اندیشه، اولویت‎بندی در امور، سهولت و رعایت توان عمومی، انعطاف، آینده‌نگری و دوراندیشی، اعتقاد به حاکمیت مشیت الهی، هم‌سویی در هدف‎گذاری، مشروعیت ابزار وسایل دستیابی به اهداف، عدالت محوری، فرصت گرایی و تهدید زدایی، وقت‎شناسی و مدیریت زمان) باشد که از مبانی دینی نشئت گرفته‏‌اند. و نیز عوامل چهارگانه توفیق الهی، امید به حل مسئله، کاربست تجربه‏‌ها و مشاوره بر آن تأثیرگذار است. همچنین، یافته‏‌های تحقیق نشان می‏‌دهد که نحوۀ برنامه‏‌ریزی مؤثر دارای فرایند شش مرحله‏‌ای به این ترتیب است: تعیین هدف، شناخت و تجزیه‌و تحلیل عوامل درونی و بیرونی، شناسایی راه‏‌های دستیابی به هدف، انتخاب یک راه‌حل مناسب، تعیین زمان مناسب و اجرای برنامه.
نتایج: در این تحقیق تلاش شده است چرایی، چیستی و چگونگی برنامه‌‏ریزی مؤثر در مدیریت عملکرد سازمانی از منظر آموزه‏‌های اسلامی بررسی شود. در این زمینه تحقیق به این نتیجه رسیده که وجود برنامه‏‌ریزی جامع به‌عنوان برنامه‌‏ریزی مؤثر در مدیریت عملکرد سازمانی به دلایل عقلی و نقلی و نیز به‌دلیل فوایدی که دارد، یک امر ضروری است. و برنامه‌‏ریزی مؤثر از منظر آموزه‏‌های اسلامی چیزی است که در قالب برنامه الهی انجام شود و مبتنی بر اصول سیزده‌گانه یادشده باشد. و چگونگی آن نیز با طی مراحل شش‌گانه یادشده به انجام می‏‌رسد. همچنین، نتایج تحقیق نشان می‏‌دهد که دو دیدگاه اسلامی و مدیریت رایج در بحث ضرورت و فواید برنامه‏‌ریزی و نیز در اصل فرایند و طی مراحل ششگانه آن با هم هماهنگ‌‏اند؛ اما در کیفیت طی این مراحل با هم تفاوت اساسی دارند و نیز دو دیدگاه یادشده در دو مرحله هدف‌گذاری و انتخاب راه‌حل رسیدن به هدف و همچنین در برخی از اصول حاکم بر برنامه‏‌ریزی در سازمان باهم تفاوت مبنایی دارند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Investigating Effective Planning in Organizational Performance Management from the Perspective of Islamic Teachings (Why, What, and How)

نویسندگان [English]

  • Asadullah Ahmadi 1
  • َAli Agha Pirooz 2
  • Abdollah Tavakkoli 3
1 PhD in Quranic Studies with a specialization in Management, Al-Mustafa International University, Qom, Iran
2 Assistant Professor, Research Institute for Islamic Culture and Thought, Qom, Iran
3 Associate Professor, Department of Management, Research Institute for Hawzah and University, Qom, Iran
چکیده [English]

Extended Abstract
 
Introduction and Objectives: Performance management, due to its central role in achieving organizational goals, is a powerful tool both from the perspective of management science and Islamic teachings, applicable at individual and organizational levels. Planning, as one of the most essential managerial functions and at the apex of managerial responsibilities, constitutes a critical component of the organizational performance management process; without it, performance management is meaningless. The importance of effective planning in contemporary organizations—particularly from a performance standpoint—is undeniable. Given the limited resources of organizations and the increasing diversity of their needs, all organizations aim to allocate scarce resources efficiently and effectively. Achieving this goal is impossible without precise and effective planning. However, questions remain regarding what constitutes “effective planning” and how it should be designed and implemented—a topic that has received limited independent research from the perspective of Islamic teachings. The primary aim of this study is to clarify this issue. Accordingly, considering that planning is influenced by organizational values, this research addresses the essence of effective planning in organizational performance management from an Islamic perspective and explores how it should be designed and executed.
Methodology: This study employs a combined ijtihād–analytical approach. After formulating the main and sub-questions, the theoretical foundations were reviewed. Since, according to Islamic scholars, the most accepted method for deriving divine rulings from religious sources is ijtihād, this method was adapted and applied to human sciences and management knowledge. Relevant religious documents were identified and analyzed. To categorize and analyze concepts, a thematic analysis method was used, conducted in five stages, resulting in concept extraction, theme development, and theory generation. Finally, a thematic network was designed and presented.
Findings: The study identified three categories of themes: descriptive (247 themes), interpretive (74 themes), and relational (5 themes). Results indicate that “comprehensive planning” represents effective planning in organizational performance management. This type of planning is necessary both rationally and through religious sources, offering benefits such as addressing deficiencies, optimal resource utilization, and risk mitigation. From the perspective of Islamic teachings, effective planning should be aligned with divine principles and guided by thirteen core principles: compliance, precision and subtlety, critical thinking, prioritization, simplicity and alignment with general capabilities, flexibility, foresight, belief in divine will, alignment in goal-setting, legitimacy of tools for achieving objectives, justice orientation, opportunity maximization and risk mitigation, and time management. Additionally, four facilitating factors—divine guidance, hope for problem resolution, leveraging experience, and consultation—play a significant role.
The study also outlines a six-step process for effective planning: (1) defining objectives, (2) identifying and analyzing internal and external factors, (3) determining pathways to achieve objectives, (4) selecting an appropriate solution, (5) determining the proper timing, and (6) implementing the plan.
Conclusion: This research examined the why, what, and how of effective planning in organizational performance management from an Islamic perspective. It concludes that comprehensive planning is essential for performance management due to rational, religious, and practical benefits. Effective planning, from the Islamic perspective, should follow a divine framework and adhere to the thirteen principles outlined above. The process is executed through the six-step methodology. The study also finds that Islamic and conventional management perspectives align in the necessity and benefits of planning and in the general process of the six-step approach, yet they differ in the quality of execution, particularly in goal-setting, solution selection, and certain governing principles of organizational planning.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Planning
  • Performance
  • Organization
  • Performance Management
  • Organizational Performance Management
  • Islamic Teachings

مراجع

منابع
* قرآن
* نهجالبالغه
 -آقاجمال خوانسارى، محمد بن حسین )1366(. شرح آقا جمال خوانسارى بر غررالحکم و درر الکلم، الفهرست، مصحح: حسینى ارموى
محدث، جاللالدین، ج،7 تهران: دانشگاه تهران.
 -آمدى، عبدالواحد بن محمد )1366(. تصنیف غررالحکم و درر الکلم، مصحح: درایتى، مصطفى‏. قم: دفتر تبلیغات.
 -آمدى، عبدالواحد بن محمد )1410ق(. غررالحکم و درر الکلم، مصحح: رجائى، سیدمهدى. قم: دارالکتاب اإلسالمی.
 -آیتاللهی، علیرضا )1377(. اصول برنامهریزی. تهران: مرکز آموزش مدیریت دولتی.
 -ابنشعبه حرانى، حسن بن على )1404ق(. تحف العقول، تصحیح: على‌اکبر غفاری. قم: جامعه مدرسین.
 - ابن منظور، محمد بن مکرم )1414 ق(. لسان العرب، مصحح: میردامادى، جمالالدین. چاپ سوم، بیروت: دار صادر و دارالفکر للطباعة
و النشر و التوزیع.
 -بابایی طالتپه، محمدباقر )1399(. مبانی و اصول مدیریت عملکرد از منظر آیات و روایات. تهران: دانشگاه جامع امام حسین.
 -بوستان، حسین)1392(، گامی به سوی علم دینی،ج دوم، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
 -پاینده، ابوالقاسم )بیتا(. نهج الفصاحة )مجموعه کلمات قصار حضرت رسولn). تهران: دنیای دانش.
 -جعفر بن محمد )1400ق(، مصباح الشریعة. بیروت: اعلمى‏.
 -حر عاملى، محمد بن حسن )1409(. وسائل الشیعة. قم: مؤسسة آلالبیتb.
 -حکیمى، محمدرضا، حکیمى، محمد، و حکیمى، علی )1380(. الحیاة، ترجمه احمد آرام. ج،1 تهران: دفتر نشر فرهنگ اسالمی.
 -خان محمدی، سهراب، رادفر، رضا، و جاسبی، جواد )1384(. مدلسازی پویای برنامهریزی سازمانی با استفاده از دادههای نادقیق. نشریه
اقتصاد و مدیریت، ،65 .40-25
 -دفتــر تحقیقات کاربردی معاونت طرح و برنامه و بودجه ناجا )1385(. اصول و مبانی برنامهریزی. دو ماهنامه توســعه انســانی پلیس، ،7
ص.61-43
 -راغب اصفهانى، حســین بن محمــد )1412ق(. مفردات ألفاظ القرآن، مصحــح: داوودى، صفوان عدنان. چاپ اول، بیروت و دمشــق:
دارالقلم-الدار الشامیة.
 -رحیمی، محمدرضا )1399(. برنامهریزی منابع انسانی با رویکرد اسالمی. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینیe.
 -رضائیان، علی )1386(. مبانی سازمان و مدیریت. تهران: سمت.
 -رضائیان، علی، و گنجعلی، اسدالله )1390(. مدیریت عملکرد؛ چیستی، چرایی و چگونگی. تهران: دانشگاه امام صادق.
 -سیفالدین، فرانک )1388(. مبانی برنامهریزی شهری. تهران: آییژ.
 -شــفیعی، مهدی، نادری قمی، محمد مهدی، واثق، قادرعلی)1396(، اصول حاکم بر مسیر دستیابی به اهداف در برنامهریزی از منظر قرآن
کریم، اسالم و پژوهشهای مدیریتی، سال هفتم، شماره اول، )پیاپی 15(، صص .73-57
 -صمدی، ساره، گل محمدی، علی اکبر، محمدی، ابوالفضل و رضاپور، تارا )1391(. طراحی الگوی ارزیابی عملکرد سازمان بیمارستانهای
ناجا. طب انتظامی، 1)1(، .45-37
 - طریحی، فخرالدین بن محمد )1375ش(. مجمع البحرین، مصحح: حسینى اشکورى، احمد. چاپ سوم، تهران: مرتضوى.
120 .................................................................................................................. مطالعات دین، معنویت و مدیریت- دوره 12)24(- تابستان 1404
 -عابدجعفری، حســن، تسلیمی، محمدسعید، فقیهی، ابوالحسن و شیخ زاده، محمد)1390(. تحلیل مضمون و شبکه مضامین؛ روش ساده
و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در دادههای کیفی. اندیشه مدیریت راهبردی، 5 )2پیاپی 10(، .198-151
 -عترتدوست، محمد )1389(. جایگاه برنامهریزی در مدیریت اسالمی از منظر آیات و روایات. دوماهنامۀ توسعۀ انسانی پلیس، سال هفتم،
شماره،23 صص .126-107
 -عیاشى، محمد بن مسعود )1380(. التفسیر )تفسیر العیاشی(، محقق: هاشم رسولى. ج،1 تهران: مکتبة العلمیة االسالمیة.
 -فقیهنیا، محمدعلی، بهرامزاده، حسینعلی، و عرفانی، مهشاد )1395(. جایگاه برنامهریزی از دیدگاه قرآن و عترت. سومین کنفرانس بینالمللی
پژوهشهای نوین در مدیریت، اقتصاد و علوم انسانی، با تومی گرجستان )16خرداد 1395(.
 -کلینى، محمد بن یعقوب )1407ق(. الکافی، مصحح: علیاکبر غفارى و محمد آخوندى. تهران: دارالکتب اإلسالمیة.
 -لیثى واسطى، على بن محمد )1376(. عیون الحکم و المواعظ، مصحح: حسین حسنى بیرجندى‏. قم: دارالحدیث.
 -مجلسى، محمدباقر بن محمدتقی )1403ق(،بحاراالنوار، مصحح: جمعى از محققان. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
 -مصطفوى، حسن )1368ش(. التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. چاپ اول، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسالمی.
 -منطقی، محســن )1397(. کاوشــی در روش اجتهادی و کاربست آن در مدیریت اســامی. فصلنامه چشمانداز مدیریت دولتی، 9)35(،
.157-139
 -منطقی، محسن )1403(. رفتار جوارحی و جوانحی، چارچوبی برای مطالعه رفتار سازمانی. مطالعات دین، معنویت و مدیریت، 11)20(،
.198-173
Referencesالوانی، سیدمهدی )1385(. مدیریت عمومی. تهران: نشر نی.
[Persian in [Quran Holy The*
[Persian in [Balagha-al Nahj*
.[Persian in [.Ney e-Nashr :Tehran .Management Public .)2006 (Mehdi Seyyed ,Alvani -
 .Dirati Mustafa by Edited .Kalim-al Durar wa Hikam-al Ghurar Tasnif .)1987 (Muhammad ibn Wahid-Abdul ,Amadi -
.[Persian in [.Advertising Office :Qom
 .i’Raja Mahdi Sayed by Edited .Kalim-al Durar wa Hikam-al Ghurar .)1990 (Muhammad ibn Wahid-Abdul ,Amadi -
.[Persian in [.Islami-al Kitab-al Dar :Qom
 of Foundations and Principles .)2006 (NAJA of Budget and Planning of Deputy the of Office Research Applied -
.[Persian in [43-61. 7, ,Police in Development Human of Journal monthly-Bi .Planning
 Durar wa Hikam-al Ghurar bar Khwansari Jamal Aqa Sharh ,)1987 (Hussain ibn Muhammad ,Khwansari Jamal Aqa -
.[Persian in [.Tehran of University :Tehran ,Muhaddith i’Armu Hussaini Din-al Jalal :by Edited 7, Volume ,Kalim-al
.[Persian in [.Training Management Public for Center :Tehran .Planning of Principles .)1998 (Alireza ,Ayatollahi -
 :Tehran .Rasuli Hashim by Edited 1. .Vol .)Ayyashi-al Tafsir (Tafsir-Al .)2001 (Masoud ibn Muhammad ,Ayyashi -
.[Persian in [.Islamiyah-al Ilmiyah-al Maktabat
.[Persian in [.University Comprehensive Hussein Imam :Tehran .Narrations and Verses of spectivePer the from Management Performance of Principles and Foundations .)2020 (Baqir Muhammad ,Talatpeh Babaie -
.[Persian in [.sityUniver and Hawzah of Institute Research :Qom 2, .Vol .Science Religious Toward Step A .)2013 (Hussain ,Bostan -
 and Verses of Perspective the from Management Islamic in Planning of Position The .)2010 (Muhammad ,Dust Etrat -
.[Persian in [107-126. ,)23(7 ,Police in Development Human of Journal monthly-Bi .Narrations
واکاوی برنامهریزی مؤثر در مدیریت عملکرد سازمانی از منظر آموزههای اسالمی )چرایی، چیستی و چگونگی( ............................................................... 121
 the from Planning of Position The .)2016 (Mahshad ,Erfani; Ali Hussain ,Bahramzadeh; Ali Muhammad ,Nia Faqih -
 ,Management in Research Modern on Conference International Third .Bayt-al Ahl and Quran the of Perspective
.[Persian in [.)2016 6, June (Gorjistan ,Batomy ,Humanities and ,Economics
 1. .Vol .Aram Ahmad by Translated .Hayat-Al .)2001 (Ali ,Hakimi; Muhammad ,Hakimi; Reza Muhammad ,Hakimi -
.[Persian in [.Islami e-Farhang Republication Office :Tehran
.[Persian in [.)AS (Baytal of Institute :Qom .)AS (Bayt-al of Institute by Edited .Shia il’Wasa .)1988 (Hasan ibn Muhammad ,Amili Hurr -
 li Fikr-al Dar ,:Damadi Mir Din-al Jamal :by Edited ,Arab‘-al Lisan ,)2002 (Mukarram ibn Muhammad ,Manzur Ibn -
.[Persian in [.edition rd3 ,Beirut , ,Sadir Dar‘ – Tawzi-al wa Nashr-al wa ah‘Tiba-al
 .Modarresin e’Jame :Qom .Ghaffari Akbar Ali by Edited .Uqul-al Tuhaf .)1983 (Ali ibn Hasan ,Harrani bah’Shu Ibn -
.[Persian in[
.[Persian in [.lami’A :Beirut .ah’Shari-al Misbah .)1979 (Muhammad ibn Jafar -
.Co Book HillMcGraw :York New ,Edition .th3 ,Systems of Management and Theory The .)1973 (Other and .A Richard Johnson -
 :Tehran .Akhundi Muhammad and Ghaffari Akbar Ali by Edited .Kafi-Al .)1986 (Yaqob ibn Muhammad ,Kelayni -
.[Persian in [.Islamiyah-al Ketab-al Dar
.[Persian in [25-40. 65, ,Management and Economics of Journal .Data Imprecise ingUs Planning Organizational of Modeling Dynamic .)2005 (Javad ,Jasbi; Reza ,Radfar; Sohrab ,Mohammadi Khan -
 ,Taslimi ,Hasan ,Jafari Abed.Inc ,Hill-McGraw :York New .,ed th8 .Management .)1988 (others and Harold ,Koontz -
 Thematic and Analysis Thematic .)2011 (.Mohammad ,Sheikhzadeh and Abulhasan ,Faqiehi ,Said Mohmmad
 Management Strategic .Data Qualitative in Patterns Explaining for Method Efficient and Simple A :Networks
.[Persian in [151-198. ,)10 .No Serial (,)2(5 ,Thought
 Dar :Qom .Birjandi Hasani by Edited .iz’Mawa-al wa Hikam-al Uyun .)1997 (Muhammad ibn Ali ,Wasiti Laysi -
.[Persian in [.Hadith-al
 :Beirut .researchers of group a by Edited ,anwar-al Bahar.)1982 (Taqi Muhammad ibn Baqir Muhammad ,Majlisi -
.[Persian in [.Arabi-al Turath-al’ Ihya Dar
 .[Persian in [139-157. ,)35(9 ,Perspective Management Public of Journal terlyQuar .Management Islamic in Application Its and Method Ijtihadi the of Exploration An .)2018 (Mohsen ,Mantaghi -
 and Physical of Study A :Behavior Organizational Studying for Framework Behavioral .)2024 (Mohsen ,Mantaghi -
 .[Persian in [173-198. ,)20(11 ,Management and ,Spirituality ,Religion of Journal .Acts Spiritual
 ,Guidance Islamic and Culture of Ministry ,Karim-al an’Qur-al Kalimat fi Tahqiq-Al .)1989 (Hasan ,Mostafavi -
.[Persian in [edition st1 ,Tehran
 Donyaye :Tehran .)Prophet the of Sayings Short of Collection A (Fasahah-al Nahj .).d.n (Abolqasem ,Payandeh -
.[Persian in [.Danesh
 Dar Dawudi Adnan Safwan by Edited .Quran-al Alfaz Mufradat .).d.n (Muhammad ibn Husaain ,Isfahani Raghib -
.[Persian in [.edition st1 ,Damascus-Beirut ,Shamiyah-al Dar - Qalam-al
 Khomeini Imam :Qom .Approach Islamic an with Planning Resource Human .)2020 (Reza Muhammad ,Rahimi -
.[Persian in [.Institute Research and Educational
.[Persian in [.SAMT :Tehran .Management and Organization of Foundations .)2007 (Ali ,Rezaeian -
 Sadiq Imam :Tehran .How and ,Why ,What :Management Performance .)2011 (Asadullah ,Ganjali; Ali ,Rezaeian -
.[Persian in [.University
122 .................................................................................................................. مطالعات دین، معنویت و مدیریت- دوره 12)24(- تابستان 1404
.[Persian in [37-45. ,)1(1 ,Medicine Military .Organizations Hospital NAJA for Model Evaluation mancePerfor a Designing .)2012 (Tara,Rezapou and Abolfazl ,Mohammadi ,akbar Ali ,Golmohammdi ,Sarah ,Samadi -
.[Persian in [.Ayizh :Tehran .Planning Urban of Foundations .)2009 (Frank ,Din-al Seif -
 to Path the Governing Principles The .)2017 (Ali Qader ,Vasegh; Mahdi Mohammad ,Qomi Naderi; Mehdi ,Shafiee -
 7, .Vol ,Researches Management and Islam .an’Qur Holy the of Perspective the from Planning in Goals Achieving
.[Persian in [73.–57 .pp ,)15 .No Serial (1 .No
 :Mortazavi ,Ahmad ,Ashkuri Hussaini by Edited .Bahrain-al’ Majma .)1996 (Muhammad ibn Din Al Fakhr ,Tarihi -
.[Persian in [.edition rd3 ,Tehra

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار