منابع
ازغدی رحیمپور، حسن (1403). اصلاح نظام «بانکی»، ضرورت دیرشدۀ «گام دوم انقلاب» (آیا بانکها ربوی است؟). rahimpour.ir
بهرامی، حسین (1398). تحقق گام دوم انقلاب اسلامی از منظر حکمرانی اقتصادی. اولین همایش ملی حکمرانی اسلامی. governanceschool.ir
ترابی کلاته قاضی، علی (1400). بیانیه گام دوم انقلاب؛ سند طرحریزی راهبردی حرکت در مرحله دوم انقلاب اسلامی. مطالعات مدیریت راهبردی دفاع ملی، 5(17)، 71-100. 20.1001.1.74672588.1400.5.17.3.5
ثمالی، امیرحسین (1403). بیانیه گام دوم و سطوح مختلف حکمرانی، تاریخ انتشار مطلب: 01/08/1403. gaame2.ir
حسینزاده، فاطمه (1403). تأثیر فرهنگ سازمانی بر توسعه تفکر استراتژیک: مورد مطالعه بانک آینده، اولین همایش علوم انسانی با رویکرد نوین. civilica.com/doc/2069694
حسینی، پروین (1404). گام دوم انقلاب؛ نقشه راه درخشان جوانان برای ساختن ایران آینده. خبرگزاری تسنیم، شناسه خبر : 23837 تاریخ انتشار: 14 شهریور 1404، ساعت: 12:07. tasnimnews.ir
خبر فارسی (1404). رشد ۸ درصدی در گرو اصلاح حکمرانی مالی؛ دستورکاری برای ۶ حوزه کلیدی اقتصاد، 05 مهر ۱۴۰۴، ساعت: 06:04. jahbak.ir
خبرگزاری موج (1401). آموزش نیروی انسانی، مؤلفه مؤثر بر موفقیت بانک. کدخبر: ۴۶۹۳۲۲، تاریخ چاپ: 11/05/1401، ساعت: ۲۲:۳۷:۲۶. mojnews.com
دنیای اقتصاد (1399). ۳ سکانس از تحریم ثانویه به ۱۸ بانک ایرانی، تاریخ چاپ: 1399/07/19، شماره خبر: 3700067. donya-e-eqtesad.com
دنیای اقتصاد (1402). مدل بهینه حکمرانی مالی، شماره روزنامه: ۵۷۶۸، تاریخ چاپ: ۱۴۰۲/۰۴/۱۳، شماره خبر: ۳۹۸۱۸۳۸. donya-e-eqtesad.com
دنیای اقتصاد (1403). استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در فرایندهای امنیتی و نظارتی بانک مرکزی. ۲ بهمن ۱۴۰۳، ساعت: ۹:۴۰، کد خبر 6353493. donya-e-eqtesad.com
دنیای اقتصاد (1403). بانکهای خصوصی، موفقیت یا چالش؟ شماره روزنامه:۶۱۸۲، تاریخ چاپ: ۱۴۰۳/۱۰/۱ شماره خبر: ۴۱۳۵۴۸۳. donya-e-eqtesad.com
خامنهای، سیدعلی (۱۳۹۲). سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی. ابلاغیه به سران قوا و مسئولین کشور. www.leader.ir
سلگی، محمد (1397). حاکمیت شرکتی و مدیریت ریسک: شواهدی از بانکهای ایرانی. فصلنامه پژوهشهای پولی-بانکی، 11(37)، 467-500. 20.1001.1.26453355.1397.11.37.3.6
سلیمانی، باقر (1400). امنیت نرم و ضرورت توسعه آن در گام دوم انقلاب اسلامی. همایش تخصصی تهدیدات نوپدید نظامی در گام دوم انقلاب اسلامی. civilica.com/doc/1421714
شعبانی، مهشاد (1402). بررسی روشهای مختلف حقوقی جهت ایجاد توسعه بانکداری اسلامی، کنفرانس بینالمللی علوم انسانی، علوم آموزشی، حقوق و علوم اجتماعی. civilica.com/doc/1863372
طهماسبی آقبلاغی، داریوش، شهبازی، میثم، و اوضاعی، افسانه (1400). ارائه چارچوب همکاری راهبردی بین نظام بانکی خصوصی فینتکها در ایران. مدیریت توسعه فناوری، 9(1)، 66-41. https://doi.org/10.22104/JTDM.2021.4781.2761
عبده تبریزی، حسین، تهرانی، رضا، امام وردی، قدرت الله، فلاحپور، سعید، و باغانی، علی (1401). سنجش شفافیت اطلاعات بانکهای خصوصی منتخب براساس استانداردهای حسابداری مالی. مجله علمی پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی، 14(55)، 1-22. https://doi.org/10.30495/faar.2022.697084
عرفانی، علیرضا، و محمدمرادی، صدیقه (1400). مسئولیت اجتماعی و عملکرد مالی بانکها در ایران. فصلنامه پژوهشهای پولی-بانکی، 14(49)، 535-560. 20.1001.1.26453355.1400.14.49.2.0
غالمی، سعید و دین محمدی، حسین و رضائی، اسماعیل، و غالمی، امین (1403)، حکمرانی، عدالت و پیشرفت در بیانیه گام دوم انقلاب، اولین کنفرانس ملی حکمرانی و نظام سیاستگذاری فرهنگی. civilica.com/doc/2209146
فشاری، مجید، و پورغفار، جواد (1393). بررسی و تبیین الگوی اقتصاد مقاومتی در اقتصاد ایران. مجله اقتصادی (دوماهنامه بررسی مسائل و سیاستهای اقتصادی). ۱۴(۵ و ۶)، ۲۹-۴۰. http://ejip.ir/article-۱-۶۷۲-fa.html
فیض عارفی، مجید، و حافظیان، مریم (1403). ارزیابی مدیریت ریسک در بانکداری ایران براساس اصول راهنمای IFSB .مدیریت نوآوری و راهبردهای عملیاتی، 4(2)، 117-136. https://doi.org/10.22105/imos.2021.293417.1134
قرایی، فاطمه، میرزازاده، زهرا سادات، سروری، ساناز، و فهیم دوین، حسن (1403). طراحی مدل حاکمیت مالی مطلوب باشگاههای حرفهای فوتبال ایران از دیدگاه خبرگان. مطالعات جامعهشناختی در ورزش، 4(3)، 257-269. https://doi.org/10.30486/4s.2023.1990484.1139
کلیج، لیلا، عقیلی، سیدوحید، و خجسته باقرزاده، حسن (1400). تحلیل مضامین اقتصادی بیانیه گام دوم انقلاب. فصلنامه علمی مطالعات الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی، 9(4)، 255-280. www.ipoba.ir/article_144430.html
مرتضینیا، حمید، و قرقچیان، صادق (1400). اهمیت تحقق حکمرانی اقتصادی مردم پایه در گام دوم انقلاب. سومین همایش ملی و اولین همایش بینالمللی حکمرانی متعالی. governanceschool.ir
معاونت پژوهشهای اقتصادی (1394). الگوی تأمین مالی شرکتهای کوچک و متوسط. https://report.mrc.ir/article_6286_40945dee6b75a59e0af813d5b5fa2302.pdf
معلی، حمزه (1398). عمل به «بیانیه گام دوم انقلاب» مسیر شکوفایی اقتصاد کشور. رسانه مسیر اقتصاد، شناسه: ۱۰۵۴۷۰۱۴، دی ۱۳۹۸، ساعت: ۰۹:۳0. masireqtesad.ir
نجارزاده، ابوالفضل (1404). چالشها و راهکارهای تنظیمگری فناوریهای مالی بینالمللی، اولین همایش ملی حقوق بانکی. civilica.com/doc/2432207
نظری، امین، مجیدی، مریم، افشارنژاد، علیرضا، و قاسمی، مرتضی (1404). ارائه الگوی ساختاری مؤلفههای حکمرانی سازمانی در نظام بانکی. توسعه فردی و تحول سازمانی، 1(3)، 1-16. https://doi.org/10.61838/kman.jpdot.3.1.18
یوسفی، مهدیه، و وزیری، مجید، و یاقوتی، ابراهیم (1387). وابستگی اقتصاد ایران به نفت. مجله اقتصاد انرژی، شماره 105/106، 10-15
یوسفی، مهدیه، و وزیری، مجید، و یاقوتی، ابراهیم (1402). مجموعه سیاستهای کلی نظام ابلاغشده توسط مقام معظم رهبری، تاریخ تصویب: ۱۴۰۲/۱۲/۲۱. https://rc.majlis.ir/fa/law/show/1800084
یوسفی، مهدیه، و وزیری، مجید، و یاقوتی، ابراهیم (1403). رویکرد بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی نسبت به فساد اقتصادی و اداری و سازوکارهای پیشگیری از آن در حقوق کیفری ایران، فقه جزای تطبیقی، 4(1)، 64-78. https://doi.org/10.22034/jccj.2024.370579.1131
References
ʿAbduh Tabrīzī, H., Tehrānī, R., Imām Vardī, Q., Fallāhpūr, S., & Bāghānī, ʿA. (1401 H.sh./2022). Sanjish-i shaffāfiyat-i iṭṭilāʿāt-i bānkhā-yi khuṣūṣī-yi muntakhab bar asās-i istāndārdhā-yi ḥisābdārī-yi mālī [Measuring the transparency of information of selected private banks based on financial accounting standards]. Majallah-ʾi ʿIlmī Pizhūhishī-yi Dānishgāh-i Āzād-i Islāmī, 14(55), 1-22. doi: 10.30495/faar.2022.697084 [In Persian]
Affes, W. (2023). The impact of corporate governance on financial performance: Evidence from UK firms. Heliyon, 9(6), e17078. doi: 10.1057/s41310-023-00182-8
Azghadī Raḥīmpūr, Ḥ. (1403 H.sh./2024). Iṣlāḥ-i niẓām-i “bānkī”, żarūrat-i dīrshudih-ʾi “gām-i duvvum-i inqilāb” (āyā bānkhā ribawī ast?) [Reforming the “banking” system, the long-overdue necessity of the “second step of the revolution” (Are banks usurious?)]. rahimpour.ir [In Persian]
Bahrāmī, Ḥ. (1398 H.sh./2019). Taḥaqquq-i gām-i duvvum-i inqilāb-i Islāmī az manẓar-i ḥukmrānī-yi iqtiṣādī [Realizing the Second Step of the Islamic Revolution from the perspective of economic governance]. Awwalīn Humāyish-i Millī-yi Ḥukmrānī-yi Islāmī. governanceschool.ir [In Persian]
Corbin, J., & Strauss, A. (2014). Basics of qualitative research (3rd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
Crouhy, M., Galai, D., & Mark, R. (2014). The essentials of risk management. McGraw-Hill Education.
Diversification. (2025). Financial governance: Meaning, criticisms & real-world applications. Retrieved from https://diversification.com/term/financial-governance
Donyā-yi Iqiṭiṣād (1399 H.sh./2019). ³ sikanās az taḥrīm-i sānawiyh bih 18 bānk-i Īrānī [3 scenes from the secondary sanctions on 18 Iranian banks]. Donya-e-eqtesad.com. Retrieved from donya-e-eqtesad.com [In Persian]
Donyā-yi Iqiṭiṣād (1402 H.sh./2019). Mudil-i bihīn-i ḥukmrānī-yi mālī [Optimal model of financial governance]. Donya-e-eqtesad.com. Retrieved from donya-e-eqtesad.com [In Persian]
Donyā-yi Iqiṭiṣād (1403 H.sh./2024). Bānkhā-yi khuṣūṣī, mowaffaqiyat yā chālīsh? [Private banks, success or challenge?]. Donya-e-eqtesad.com. Retrieved from donya-e-eqtesad.com [In Persian]
Donyā-yi Iqiṭiṣād (1403 H.sh./2024). Istifādih az abzārhā-yi hūsh-i maṣnūʿī dar farāyandhā-yi amniyyatī wa naẓāratī-yi bānk-i markazī [Using artificial intelligence tools in the security and supervisory processes of the Central Bank]. Donya-e-eqtesad.com. Retrieved from donya-e-eqtesad.com [In Persian]
Erfānī, ʿA., & Muḥammadmurādī, Ṣ. (1400 H.sh./2021). Masʾūliyyat-i ijtimāʿī wa ʿamalkard-i mālī-yi bānkhā dar Īrān [Social responsibility and financial performance of banks in Iran]. Faṣlnāmih-ʾi Pizhūhishhā-yi Pūlī-Bānkī, 14(49), 535-560. DOR: 20.1001.1.26453355.1400.14.49.2.0 [In Persian]
Fayz̤ ʿĀrifī, M., & Ḥāfiz̤iyān, M. (1403 H.sh./2025). Arzyābī-yi mudīriyyat-i rīsk dar bānkdārī-yi Īrān bar asās-i uṣūl-i rāhnimā-yi IFSB [Risk management assessment in Iranian banking based on IFSB guidelines]. Mudīriyyat-i Nūāwarī wa Rāhburdhā-yi ʿAmalīyātī, 4(2), 117-136. doi: 10.22105/imos.2021.293417.1134 [In Persian]
Feshārī, M., & Pūrghaffār, J. (1393 H.sh./2014). Barrasī wa tabyīn-i algow-i iqtiṣād-i muqāwamatī dar iqtiṣād-i Īrān [Study and explanation of the resistance economy model in the Iranian economy]. Majallah-ʾi Iqiṭiṣādī (Dūmāh nāmih-ʾi Barrasī-yi masāʾil wa siyāsathā-yi iqtiṣādī), 14(5-6), 29-40. Retrieved from http://ejip.ir/article-1-672-fa.html [In Persian]
Financial Pars. (n.d.). Financial transparency. Retrieved October 2, 2025, from https://malipars.com/financial-transparency/
Freeman, R. E. (2010). Strategic management: A stakeholder approach. Cambridge University Press.
Ghālamī, S., Dīn Muḥammadī, Ḥ., Riḍāʾī, I., & Ghālamī, A. (1403 H.sh./2024). Ḥukmrānī, ʿadālat wa pišraft dar bayāniyyih-ʾi gām-i duvvum-i inqilāb [Governance, justice and progress in the declaration of the Second Step of the Revolution]. Awwalīn Kunfirāns-i Millī-yi Ḥukmrānī wa Niẓām-i Siyāsatguzārī-yi Farhangī. civilica.com/doc/2209146 [In Persian]
Gharāʾī, F., Mīrzāzādih, Z. S., Sarwarī, S., & Fahīm Dayvin, H. (1403 H.sh./2019). Ṭarāḥī-yi mudil-i ḥukmrānī-yi mālī-yi maṭlūb-i bāshgāhhā-yi ḥirfihʾī-yi fūtbāl-i Īrān az dīdgāh-i khubirgān [Designing an optimal financial governance model for professional Iranian football clubs from the perspective of experts]. Muṭāliʿāt-i Jāmiʿahshinākhtī dar Warzish, 4(3), 257-269. doi: 10.30486/4s.2023.1990484.1139 [In Persian]
Greenlee, J. (2003). Accountability in nonprofit organizations. Nonprofit Management and Leadership, 9(2), 205-210. doi: 10.1002/nml.9207
Ḥusaynī, P. (1404 H.sh./2025). Gām-i duvvum-i inqilāb; naqshih-ʾi rāh-i durshān-i jawānān barā-yi sākhtan-i Īrān-i āyandih [The Second Step of the Revolution; The brilliant roadmap of youth to build the future of Iran]. Tasnīm News Agency. Retrieved from tasnimnews.ir [In Persian]
Ḥusaynzādih, F. (1403 H.sh./2024). Taʾthīr-i farhang-i sāzmānī bar tawsiʿih-ʾi tafakkur-i rāhburdī: mawrid-i muṭāliʿih Bānk-i Āyandih [The impact of organizational culture on the development of strategic thinking: The case study of Bank Ayandeh]. Awwalīn Humāyish-i ʿUlūm-i Insānī bā Rūykard-i Nuwīn. civilica.com/doc/2069694 [In Persian]
Jorion, P. (2007). Financial risk manager handbook. Wiley Finance.
Kalīj, L., ʿAqīlī, S., & Khwājih Bāqirzādih, Ḥ. (1400 H.sh./2022). Taḥlīl-i mażāmīn-i iqtiṣādī-yi bayāniyyih-ʾi gām-i duvvum-i inqilāb [Analysis of economic themes of the statement of the second step of the revolution]. Faṣlnāmih-ʾi ʿIlmī-yi Muṭāliʿāt-i Algow-i Pišraft-i Islāmī-yi Īrānī, 9(4), 255-280. Retrieved from www.ipoba.ir/article_144430.html [In Persian]
Khabar-i Fārsī (1404 H.sh./2025). Rushd-i 8 darṣadī dar gurū-yi iṣlāḥ-i ḥukmrānī-yi mālī; dastūrkārī barā-yi 6 ḥawzih-ʾi kalīdī-yi iqtiṣād [8 percent growth depends on financial governance reform; An agenda for 6 key areas of the economy]. jahbak.ir [In Persian]
Khamenehʾī, S. ʿA. (1392 H.sh./2013). Siyāsathā-yi kullī-yi iqtiṣād-i muqāwamatī [General policies of the resistance economy]. Iʿlāmiyyih bih surān-i quwā wa masʾūlīn-i kishwar. www.leader.ir [In Persian]
Miller, R. L. (2024). Financial transparency: Definition, importance, and impact on investment.
Moj News Agency (1401 H.sh./2022). Āmūzish-i nīrū-yi insānī, muʾallifih-ʾi muʾaththir bar mowaffaqiyat-i bānk [Human resource training, an effective component for bank success]. mojnews.com [In Persian]
Muʿallī, Ḥ. (1398 H.sh./2019). ʿAmal bih “bayāniyyih-ʾi gām-i duvvum-i inqilāb” masīr-i shukūfāyī-yi iqtiṣād-i kishwar [Implementing the “Second Step Declaration of the Revolution” as the path to the country’s economic prosperity]. Masīr-i Iqiṭiṣād. Retrieved from masireqtesad.ir [In Persian]
Mubarroq, M. T., Suharto, S., & Syafii, M. (2025). The role of artificial intelligence in risk management for financial institutions. OPTIMAL Jurnal Ekonomi Dan Manajemen, 5(1), 533-545. doi: 10.55606/optimal.v5i1.6544
Murtażāniyā, Ḥ., & Qarqchīyān, Ṣ. (1400 H.sh./2021). Ahammiyyat-i taḥaqquq-i ḥukmrānī-yi iqtiṣādī-yi mardum-pāyah dar gām-i duvvum-i inqilāb [The importance of realizing grassroots economic governance in the second step of the revolution]. Sivvumīn Humāyish-i Millī wa Awwalīn Humāyish-i Bayn al-Milalī-yi Ḥukmrānī-yi Mutāʿālī. governanceschool.ir [In Persian]
Najārzādih, A. (1404 H.sh./2025). Chālīshhā wa rāhkārhā-yi tanẓīmgarī-yi fannāwarīhā-yi mālī-yi bayn al-milalī [Challenges and solutions for international financial technology regulation]. Awwalīn Humāyish-i Millī-yi Ḥuqūq-i Bānkī. civilica.com/doc/2432207 [In Persian]
Naẓarī, A., Majīdī, M., Afshārnizhād, ʿA., & Qāsimī, M. (1404 H.sh./2025). Arāyih-ʾi algow-i sākhtārī-yi muʾallifihhā-yi ḥukmrānī-yi sāzmānī dar niẓām-i bānkī [The structural model of organizational governance components in the banking system]. Tawsiʿih-ʾi Fardī wa Taḥawwul-i Sāzmānī, 1(3), 1-16. doi: 10.61838/kman.jpdot.3.1.18 [In Persian]
Salgī, M. (1397 H.sh./2018). Ḥākimiyyat-i shirkatī wa mudīriyyat-i rīsk: shawāhidī az bānkhā-yi Īrānī [Corporate governance and risk management: Evidence from Iranian banks]. Faṣlnāmih-ʾi Pizhūhishhā-yi Pūlī-Bānkī, 11(37), 467-500. DOR: 20.1001.1.26453355.1397.11.37.3.6 [In Persian]
Shaba, Y., & Usman, M. F. (2024). Corporate governance: Exploring key concepts, mechanisms, and historical evolution. Asian Research Journal of Arts & Social Sciences, 22(11), 20-29. doi: 10.9734/arjass/2024/v22i11588
Shaʿbānī, M. (1402 H.sh./2023). Barrasī-yi rawishhā-yi mukhtalif-i ḥuqūqī jihāt-i ījād-i tawsiʿih-ʾi bānkdārī-yi Islāmī [Examining different legal methods for developing Islamic banking]. Kunfirāns-i Bayn al-Milalī-yi ʿUlūm-i Insānī, ʿUlūm-i Āmūzishī, Ḥuqūq wa ʿUlūm-i Ijtimāʿī. civilica.com/doc/1863372 [In Persian]
Shamālī, A. H. (1403 H.sh./2024). Bayāniyyih-ʾi gām-i duvvum wa satūhā-yi mukhtalif-i ḥukmrānī [The Second Step Declaration and different levels of governance]. gaame2.ir [In Persian]
Sulaymānī, B. (1400 H.sh./2021). Amniyyat-i narm wa żarūrat-i tawsiʿih-ʾi ān dar gām-i duvvum-i inqilāb-i Islāmī [Soft security and the necessity of its development in the second step of the Islamic Revolution]. Humāyish-i Takhassuṣī-yi Tahdīdāt-i Nūpāydīd-i Niẓāmī dar Gām-i Duvvum-i Inqilāb-i Islāmī. civilica.com/doc/1421714 [In Persian]
Ṭahmāsibī Āghbalāghī, D., Sult̤ānī, M., Shahbāzī, M., & Użāʿī, A. (1400 H.sh./2021). Arāyih-ʾi chārchūb-i hamkārī-yi rāhburdī bayn-i niẓām-i bānkdārī-yi khuṣūṣī wa fīntikhā dar Īrān [Development of a framework for strategic collaboration between the private banking system and FinTechs in Iran]. Mudīriyyat-i Tawsiʿih-ʾi Fannāwarī, 9(1), 41-66. doi: 10.22104/jtdm.2021.4781.2761 [In Persian]
Torābī Kalātih Ghāz̤ī, ʿA. (1400 H.sh./2021). Bayāniyyih-ʾi gām-i duvvum-i inqilāb; sanad-i ṭarḥrīzī-yi rāhburdī-yi ḥarakat dar marḥalih-ʾi duvvum-i inqilāb-i Islāmī [The Second Step Declaration of the Revolution; A strategic planning document for the movement in the second stage of the Islamic Revolution]. Muṭāliʿāt-i Mudīriyyat-i Rāhburdī-yi Difāʿ-i Millī, 5(17), 71-100. DOR: 20.1001.1.74672588.1400.5.17.3.5 [In Persian]
Transparency International. (2023). Annual global corruption report – Economic costs of corruption. Retrieved from https://parsan.net/شفافیت-مالی/
Ullah, S., Ahmad, N., & Ahmed, J. (2022). Role of regulatory governance in financial stability. Journal of Central Banking Theory and Practice, 11(2), 209-232. RePEc:cbk:journl:v:11:y:2022:i:1:p:207-226
Yūsufī, M., Vazīrī, M., & Yāqūtī, I. (1387 H.sh./2008). Vābistigī-yi iqtiṣād-i Īrān bih naft [The dependence of the Iranian economy on oil]. Majallah-ʾi Iqiṭiṣād-i Inirzhī, 105/106, 10-15. Retrieved from ensani.ir/fa/article/74104 [In Persian]
Yūsufī, M., Vazīrī, M., & Yāqūtī, I. (1402 H.sh./2023). Majmūʿih-ʾi siyāsathā-yi kullī-yi niẓām iʿlām shudih tawasaṭ-i Maqām-i Muʿaẓẓam-i Rahbarī [The set of general policies of the system announced by the Supreme Leader]. Retrieved from https://rc.majlis.ir/fa/law/show/1800084 [In Persian]
Yūsufī, M., Vazīrī, M., & Yāqūtī, I. (1403 H.sh./2024). Rūykard-i bayāniyyih-ʾi gām-i duvvum-i inqilāb-i Islāmī nisbat bih fasād-i iqtiṣādī wa idārī wa sāzūkārhā-yi pīshgīrī az ān dar ḥuqūq-i jazāyī-yi Īrān [The approach of the statement of the second step of the Islamic Revolution towards economic and administrative corruption and its prevention mechanisms in Iran’s criminal law]. Fiqh-i Jazāyī-yi Taṭbīqī, 4(1), 64-78. doi: 10.22034/jccj.2024.370579.1131 [In Persian]