Design and Validation of the Fātemī Management Model: An Expert-Based Approach

Document Type : Research Paper

Authors

1 PhD Student in Public Administration, Department of Management, Isfahan (Khorasgan) Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran

2 Associate Professor, Department of Management, Dehaqan Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran

3 College of Business Administration, Al-Bayan University, Baghdad, Iraq

4 Department of Management, Isf.C., Islamic Azad University, Isfahan, Iran

10.30471/rsm.2025.11554.1524

Abstract

Extended Abstract
 
Introduction and Objectives: In the contemporary era, Islamic organizations face numerous challenges in adopting management models, as most prevalent paradigms are derived from Western contexts and often lack the spiritual spirit and ethical values aligned with Islamic culture. This theoretical gap highlights the urgent need to develop conceptual frameworks based on the Sīrah (lifestyle and conduct) of the Ahl al-Bayt (the household of the Prophet, peace be upon them). One of the richest sources for extracting a transcendental management model is the Sīrah and teachings of Lady Fāṭimah al-Zahrāʾ (s.a.) (the beloved daughter of the Prophet of Islam), which has unfortunately been less structurally analyzed in management studies.
The primary objective of this research is to design and validate a comprehensive model of “Fatemi Management” (Mudīriyyat-i Fāṭimī — management based on the teachings and conduct of Lady Fāṭimah al-Zahrāʾ). This study seeks to answer: What are the key components of management based on Lady Fāṭimah’s Sīrah, and how can these value-based and theological components be operationalized into a coherent management model for organizations? By integrating theological and managerial perspectives, this study aims to offer a model that focuses on human exaltation and social justice beyond mere profitability, providing an efficient tool for managers in Islamic societies.
Methodology: This research is applied in terms of purpose and mixed-method (qualitative-quantitative) with an exploratory approach in nature.
Qualitative Phase: Thematic Analysis (Taḥlīl-i Mażmūn) was employed to extract the model’s components. The statistical population for this section consisted of academic and executive experts in Iraq who possessed scientific mastery of Lady Fāṭimah’s (PBUH) Sīrah as well as managerial experience. Using purposive sampling (namūnihgīrī-yi hadafmand), in-depth semi-structured interviews were conducted with 12 experts until theoretical saturation was achieved. The textual data obtained from the interviews were coded and analyzed using MAXQDA software.
Quantitative Phase: To validate the extracted model, a researcher-made questionnaire based on the identified components was designed and distributed among a wider statistical population. The validity of the questionnaire was assessed by experts, and its reliability was measured using Cronbach’s alpha coefficient. Subsequently, quantitative data were analyzed using Confirmatory Factor Analysis (CFA) and Structural Equation Modeling (SEM) to verify the final model’s fit and the relationships between variables.
Results: The findings from the qualitative data analysis led to the identification and categorization of themes into five main components for the Fatemi Management model:

Divine and Monotheistic Leadership (Rahbarī-yi Tawḥīdī wa Ilāhī)

As the core of the model, this component emphasizes directing all managerial decisions and actions towards God’s satisfaction (riḍā-yi khudāwand) and the supremacy of divine values (ḥākimiyyat-i arzishhā-yi ilāhī).

Justice-Orientation (ʿAdālat-Miḥwarī)

This includes the fair distribution of resources, equal opportunities, and non-discriminatory treatment of subordinates, considered one of the most prominent features of the Fāṭimī Sīrah.

Ethical Accountability (Masʾūliyyatʹpizīrī-yi Akhlāqī)

Meaning the manager’s responsiveness to God, society, and employees, and strict adherence to ethical principles in organizational interactions.

Managerial Simplicity (Sādihʹzīstī-yi Mudīriyyatī)

Avoiding luxury and extravagance (tajammulgarāyī wa isrāf) at the management level and promoting a culture of contentment (qanāʿat) and productivity within the organization.

Education-Orientation (Tarbīyat-Miḥwarī)

Viewing employees as human capital in need of spiritual (maʿnawī) and skill growth.
The results of the quantitative section also indicated that all five components had high and significant factor loadings, and the proposed model enjoyed a good fit, confirming that these dimensions well explain the concept of Fatemi Management.
Discussion and Conclusion: The results of this study suggest that Fatemi Management is a comprehensive managerial paradigm that can serve as a suitable alternative or complement to conventional models in Islamic organizations. Unlike materialist models (mudilhā-yi māddīgarā), this approach proves that organizational success depends on a deep connection between “executive efficiency” (kārāʾī-yi ijrāʾī) and “ideological commitments” (taʿahhudāt-i iʿtiqādī).
The presented five-dimensional model offers a theoretical and practical framework for policymakers and managers to redesign:

Organizational codes of ethics (manshūrhā-yi akhlāqī-yi sāzmān)
Recruitment systems (niẓānhā-yi jazb wa istikhdām)
Performance appraisal systems (niẓānhā-yi arzyābī-yi ʿamalkard)

Recommendations for managers: Institutionalize components such as justice-orientation and simplicity to enhance organizational trust and provide a platform for the growth of employees’ moral virtues.
Recommendations for future research: Measure the impact of implementing this model on variables such as job satisfaction and organizational commitment in different Islamic countries.
Main limitation of the study: Access to experts fluent in both management and Islamic studies (mutasalliṭ bar har dū ḥawzih-ʾi mudīriyyat wa maʿārif-i Islāmī), which was mitigated by careful sample selection.
Acknowledgement: We succinctly thank all the professors and experts who assisted the authors in conducting this research.
Conflict of Interest: The authors declare that there is no conflict of interest regarding this study.

Keywords

References

منابع
احمد، خورشید، و فونتین، راجر (2011). مدیریت از منظر اسلامی. کوالالامپور: پیرسون.
امیری، علینقی، ذوالفقاری، علی، و روشن، ساسان (1400). ارائه الگوی تطبیقی مدیریت اسلامی مبتنی بر الگوی جهانی فلسفه مدیریت. فصلنامه علمی روش‌شناسی علوم انسانی، 108(27)، 47-64
ایمانی لیل‌آبادی، علی، حسن شاه‌صفی، و تاج‌آبادی، حسین (1396). اصول اخلاق سازمانی در اسلام. فصلنامه علمی مطالعات منابع انسانی، شماره 3، 141-164.
پاشایی هوالسو، امین (1403). اخلاق حرفه‌ای در مدیریت اسلامی براساس قرآن کریم. پژوهش مدیریت اسلامی، 32(3)، 71-101.
پیروز، علی‌آقا، خدمتی، ابوطالب، شفیعی، عباس، بهشتی‌نژاد، سیدمحمود، و الوانی، سیدمهدی (1392). مدیریت در اسلام، ویراست سوم. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
پیروز، علی‌آقا، خدمتی، ابوطالب، شفیعی، عباس، و بهشتی‌نژاد، سیدمحمود (1389). مدیریت در اسلام. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
ترکزاده، جعفر، درخشانفر، تورج، و مزگی‌نژاد، سمیع (1401). تبیین و مقایسه پیش‌فرض‌های جهان‌بینی در رویکردهای اسلامی و غربی: کاربرد در سازمان و مدیریت. مطالعات دین، معنویت و مدیریت، 1(1)، 112-122.
جوادی آملی، عبدالله (1372). شریعت در آیینه معرفت. تهران: مرکز فرهنگی رجاء.
حقیقیان بیدگلی، مریم، و قدرتیان، سیدعبدالجابر (1402). شناسایی شاخصه‌های مدیریت اسلامی بر مبنای کلام امیرالمؤمنینj مبتنی بر تحلیل محتوای نهج‌البلاغه. فصلنامه مدیریت اسلامی، سال سی و یکم، 11.
دانایی‌فرد، حسن (1395ب). روش‌شناسی مطالعات دلالت‌پژوهی در علوم اجتماعی و انسانی: بنیان‌ها، تعاریف، اهمیت، رویکردها و مراحل اجرا. روش‌شناسی علوم انسانی، شماره 22، 39-71.
عباسی، امیر، و رسولی، سعید (1392). مدیریت مشارکتی در سازمان‌های آموزشی و مؤلفه‌های آن از دیدگاه اسلام، فصلنامه علوم آموزشی از دیدگاه اسلام، ۱(۱)، ۱۰۳-۱۱۷. (به زبان فارسی).
عسگریان، مصطفی (1370). مدیریت اسلامی. تهران: جهاد دانشگاهی دانشگاه تربیت معلم.
فتح‌الهی، مهدی، و همکاران (۱۳۹۵). شاخص‌های اسلامی بودن علوم مدیریت. فصلنامه علوم مدیریت ایران، 10(38)، 1-24.
قراملکی، محمدرضا (1392). رویکرد تولید فلسفه‌های مضاف، تحول در علوم انسانی. ج2، به کوشش فرهنگستان علوم اسلامی. نشر منیر.
کارگروه بنیادین مدیریت اسلامی نقشه جامع مدیریت اسلامی قم دانشگاه قم، ۱۳۹۵.
گنجعلی، اسدالله، مهریزی، کمالیان، و سید مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى (6109ق). بحار الانوار. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
لطیفی، میثم، منصوری، بهارک، و عبدالحسین‌زاده، محمد (1395). شناسایی و تبیین اصول مدیریت در سیره امام حسینj و دلالت‌های آن برای دانش مدیریت، فصلنامه مدیریت اسلامی،24(3)، شماره پیوسته 3، 13-41.
مساح، هاجر، عریضی، حمیدرضا، نوری، ابوالقاسم، و گلپرور، محسن (۱۳۹۰). ساخت و روان‌سنجی ، جعفری، محمدتقی (1390)، مدیریت و رهبری از دیدگاه اسلام. تهران: انتشارات کرامت. (ص2).
مطهری، مرتضی (1385). سیری در نهج البلاغه. تهران: انتشارات صدرا.
مقیمی، محمد (1399). رهبری خالص‌مدار؛ جوهره مکتب شهید سلیمانی، فصلنامه مدیریت اسلامی، 28(4)، 33-92.
نبوی، عباس (1379). فلسفه قدرت. تهران: سمت، پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
نقی پورفر، ولی‌الله (1394). اصول مدیریت اسلامی و الگوهای آن. تهران: انتشارات ثنای دانش.
نورمحمدی، محمدرضا، و نیک‌معین، جواد (1394). معیارهای شایستگی‌های مدیران براساس رهنمودهای امام علیj در نهج‌البلاغه. دوفصلنامه علمی-تخصصی اسلام و مدیریت، 4(7)، 8-53.
نوریان، سیامک، عزمی منفرد، مرضیه، و ذاکری، محمد (1400). مؤلفه‌های اخلاق اسلامی در سازمان‌های دولتی ایران. دو فصلنامه شاهد اندیشه، 3(1)، 133-149.
References
ʿAbbāsī, A., & Rasūlī, S. (1392 H.sh./2013). Mudīriyyat-i mushārakātī dar sāzmānhā-yi āmūzishī wa muʾallifihhā-yi ān az dīdgāh-i Islām [Participatory management in educational organizations and its components from the perspective of Islam]. Faṣlnāmih-ʾi ʿUlūm-i Āmūzishī az Dīdgāh-i Islām, 1(1), 103-117. [In Persian]
Aḥmad, Kh., & Fontain, R. (2011). Mudīriyyat az manẓar-i Islāmī [Management from an Islamic perspective]. Kuala Lumpur: Pearson. [In Persian]
Amīrī, ʿA. N., Ẕulfaqārī, ʿA., & Rawshan, S. (1400 H.sh./2021). Arāyih-ʾi algow-i taṭbīqī-yi mudīriyyat-i Islāmī muttakī bar algow-i jahānī-yi falsafih-ʾi mudīriyyat [Presenting a comparative model of Islamic management based on the global model of management philosophy]. Faṣlnāmih-ʾi ʿIlmī-yi Ravishshināsī-yi ʿUlūm-i Insānī, 108, 47-64. [In Persian]
ʿAskarīyān, M. (1370 H.sh./1991). Mudīriyyat-i Islāmī [Islamic management]. Tehran: Jihād-i Dānishgāhī-yi Dānishgāh-i Tarbiyyat-i Muʿallim. [In Persian]
Dānāyī-Fard, Ḥ. (1395b H.sh./2016b). Ravishshināsī-yi muṭāliʿāt-i dalālatpizhūhī dar ʿulūm-i ijtimāʿī wa insānī: bunyānhā, taʿārīf, ahammiyyat, rūykardhā wa marāḥil-i ijrā [Methodology of implication studies in social and human sciences: Foundations, definitions, importance, approaches, and implementation stages]. Ravishshināsī-yi ʿUlūm-i Insānī, 22, 39-71. [In Persian]
Fatḥollāhī, M., et al. (1395 H.sh./2016). Shākhashā-yi Islāmī būdan-i ʿulūm-i mudīriyyat [Indicators of the Islamic nature of management sciences]. Faṣlnāmih-ʾi ʿUlūm-i Mudīriyyat-i Īrān, 10(38), 1-24. [In Persian]
Ganjʿalī, A. Kamālīyān Mihrīzī, & Majlisī, M. B. b. M. T. (6109 AH). Biḥār al-Anwār. Beirut: Dār Iḥyāʾ al-Turāth al-ʿArabī. [In Arabic]
Gharāmalikī, M. R. (1392 H.sh./2013). Rūykard-i tawlīd-i falsafihhā-yi muẓāf, taḥawwul dar ʿulūm-i insānī [The approach to producing annexed philosophies, transformation in humanities] (Vol. 2, Compiled by the Academy of Islamic Sciences). Tehran: Munīr Publications. [In Persian]
Ḥaqīqīyān Bīdgulī, M., & Qudratīyān, S. ʿA. J. (1402 H.sh./2023). Shināsāyī-yi shākhaṣihā-yi mudīriyyat-i Islāmī bar mabnā-yi kalām-i Amīr al-Muʾminīn (ʿAlayhi al-Salām) muttakī bar taḥlīl-i muḥtawā-yi Nahj al-Balāghah [Identifying the indicators of Islamic management based on the words of Amīr al-Muʾminīn (PBUH) through content analysis of Nahj al-Balāghah]. Faṣlnāmih-ʾi Mudīriyyat-i Islāmī, Sāl-i sī-yakum, Bahār 1402, 11. [In Persian]
Īmānī Laylābādī, ʿA., Ḥasan ShāhṢafī, & Tājābādī, Ḥ. (1396 H.sh./2017). Uṣūl-i akhlāq-i sāzmānī dar Islām [Principles of organizational ethics in Islam]. Faṣlnāmih-ʾi ʿIlmī-yi Muṭāliʿāt-i Manābiʿ-i Insānī, 3, 141-164. [In Persian]
Javādī Āmulī, ʿA. (1372 H.sh./1993). Sharīʿat dar āyīnih-ʾi maʿrifat [Sharia in the mirror of knowledge]. Tehran: Markaz-i Farhangī-yi Rajā. [In Persian]
Kārgāh-i Bunyādīn-i Mudīriyyat-i Islāmī. (1395 H.sh./2016). Naqshih-ʾi jāmiʿ-i mudīriyyat-i Islāmī [Comprehensive map of Islamic management]. Qom: Dānishgāh-i Qom. [In Persian]
Laṭīfī, M., Manṣūrī, B., & ʿAbd al-Ḥusaynʹzādih, M. (1395 H.sh./2016). Shināsāyī wa tabyīn-i uṣūl-i mudīriyyat dar sīrih-ʾi Imām Ḥusayn (ʿAlayhi al-Salām) wa dalālatʹhā-yi ān bar dānish-i mudīriyyat [Identifying and explaining the principles of management in the life of Imam Hussein (PBUH) and its implications for management knowledge]. Faṣlnāmih-ʾi Mudīriyyat-i Islāmī, 24(3), 13-41. [In Persian]
Maṣāḥ, H., ʿUrayẓī, H. R., Nūrī, A., & Gulparvar, M. (1390 H.sh./2011). Sākht wa ravānsinjī [Construction and psychometrics]. In M. T. Jaʿfarī (1390 H.sh./2011), Mudīriyyat wa rahbarī az dīdgāh-i Islām [Management and leadership from the perspective of Islam] (p. 2). Tehran: Intishārāt-i Karāmat. [In Persian]
Muqīmī, M. (1399 H.sh./2020). Iṣālat-i sāzah; jawh̠arih-ʾi maktab-i Shahīd Sulaymānī [Sincerity-oriented leadership; The essence of Martyr Soleimani’s school]. Faṣlnāmih-ʾi Mudīriyyat-i Islāmī, 28(4), 33-92. [In Persian]
Muṭahharī, M. (1385 H.sh./2006). Sayrī dar Nahj al-Balāghah [A journey through Nahj al-Balāghah]. Tehran: Intishārāt-i Ṣadrā. [In Persian]
Nabavī, ʿA. (1379 H.sh./2000). Falsafih-ʾi qudrat [Philosophy of power]. Tehran: SAMT, Pizhūhishkadih-ʾi Ḥawzih wa Dānishgāh. [In Persian]
Naqīpūrfar, V. (1394 H.sh./2015). Uṣūl-i mudīriyyat-i Islāmī wa algūhā-yi ān [Principles of Islamic management and its models]. Tehran: Intishārāt-i Thanā-yi Dānish. [In Persian]
Nūrīyān, S., ʿAzmī Munfarid, M., & Zākirī, M. (1400 H.sh./2021). Muʾallifihhā-yi akhlāq-i Islāmī dar sāzmānhā-yi dawlatī-yi Īrān [Components of Islamic ethics in Iranian government organizations]. Dūfaṣlnāmih-ʾi Shāhid-i Andīshih, 3(1), 133-149. [In Persian]
Nūrmuḥammadī, M. R., & Nīkmuʿīn, J. (1394 H.sh./2015). Muʿyārhā-yi ṣalāḥiyyathā-yi mudīrān bar asās-i rāhnimūdhā-yi Imām ʿAlī (ʿAlayhi al-Salām) dar Nahj al-Balāghah [Managers’ competency criteria based on the guidelines of Imam Ali (PBUH) in Nahj al-Balāghah]. Dūfaṣlnāmih-ʾi ʿIlmī -- Takhassuṣī-yi Islām va Mudīriyyat, 4(7), 8-53. [In Persian]
Pāshāyī Hāvalsū, A. (1403 H.sh./2024). Akhlāq-i ḥirfihʾī dar mudīriyyat-i Islāmī bar asās-i Qurʾān-i Karīm [Professional ethics in Islamic management based on the Holy Quran]. Pizhūhish-i Mudīriyyat-i Islāmī, Sāl-i sī va duvvum, 3, 71-101. [In Persian]
Pīrūz, ʿA. A., Khidmatī, A., Shafīʿī, A., & Bihishtīʹnizhād, S. M. (1389 H.sh./2010). Mudīriyyat dar Islām [Management in Islam]. Qom: Pizhūhishgāh-i Ḥawzih wa Dānishgāh. [In Persian]
Pīrūz, ʿA. A., Khidmatī, A., Shafīʿī, A., Bihishtīʹnizhād, S. M., & Alvānī, S. M. (1392 H.sh./2013). Mudīriyyat dar Islām [Management in Islam] (3rd ed.). Qom: Pizhūhishgāh-i Ḥawzih wa Dānishgāh. [In Persian]
Tarkzādih, J., Dirakhshānfar, T., & Mazgīʹnizhād, S. (1401 H.sh./2022). Tabyīn wa muqāyasih-ʹi pīshfarżhā-yi jahānbīnī dar rūykardhā-yi Islāmī wa gharbī: kārburd dar sāzmān wa mudīriyyat [Explaining and comparing worldview assumptions in Islamic and Western approaches: Application in organization and management]. Muṭāliʿāt-i Dīn, Maʿnawiyyat wa Mudīriyyat, 1(1), 112-122. [In Persian]
 

Files

Share

How to cite

Statistics